تاکید بر وجود ضعف قوانین کارآمد در حوزه پلتفرم‌ها/ قوانین فضای مجازی در کشور صفر یا صد است

باید پلتفرم‌های بزرگ داخلی خود را به جهان عرضه کنیم

نشست مدیریت و کنترل محتوا در پلتفرم‌های اجتماعی روز چهارشنبه 12 بهمن 1400 با حضور محسن فینی‌زاده مدیر مرکز پژوهشی بتا و سیدعلی علوی مدیر عامل پلتفرم آخرین خبر برگزار شد.
حمید ضیایی‌پرور دبیر سلسله نشست‌های علمی در حوزه فضای مجازی، در ابتدای این نشست با ارائه توضیحاتی درباره تفاوت شیوه‌های کنترل و مدیریت محتوا در پلتفرم‌ها و ناشران، تفاوت شیوه‌های دروازه‌بانی محتوا در رسانه‌های مختلف و جایگاه مخاطبان و کاربران در کنترل محتوا سخن گفت.
وی با بیان اینکه در آمریکا پلتفرم‌ها مسئولیتی در قبال محتوای منتشره کاربران ندارند و در شرایط فعلی هیچ‌کدام از پلتفرم‌ها و بازنشر دهندگان محتوا مسئول محتوای منتشر شده نیستند افزود: دولت بایدن اصلاح قانونی که اینترنت مدرن را شکل داده در دستور کار دارد که در صورت تصویب آن «با هیچ ارائه دهنده یا کاربر یک سرویس رایانه‌ای تعاملی، نباید به عنوان ناشر یا گوینده سخن منتشر شده توسط ارائه دهنده محتوا رفتار شود، مگر اینکه برای انتشار خبر یا محتوا پرداختی صورت گرفته باشد.»
وی درباره کنترل در پلتفرم‌ها، بخشی از نظریات «نوام چامسکی» در کتاب فیلترهای خبری را یادآور شد که بر اساس آن “اولین ابزار نظام‌های قدرت، کنترل رسانه است، کنترل رسانه در کشورهای جهان‌سومی با بستن و زندانی کردن و فیلترینگ صورت می‌گیرد و در جوامع دموکراتیک با شیوه‌های بسیار پیچیده‌تری که شاید افراد عادی متوجه کنترل محتوای پیام نشوند ولی در واقع آنجا هم این کنترل رسانه را خواهید دید”.
ضیایی‌پرور سپس با اشاره به این گفته کریستین فوکس در کتاب رسانه‌های اجتماعی خوانش انتقادی، که رسانه‌های اجتماعی را ادامه نظام سرمایه‌داری می‌داند، هوش مصنوعی، تیم‌های انسانی، گزارش کاربران، قوانین و مقررات پلتفرم، قوانین و مقررات داخلی کشورهای میزبان پلتفرم، قوانین و مقررات سایر کشورها، فیلترینگ و مسدودسازی، جریمه پلتفرم‌ها، بومی‌سازی پلتفرم، مالکیت و راه‌اندازی، خرید سهام، یارانه و رانت و فشار و سانسور را شیوه‌های رایج کنترل محتوا در پلتفرم‌های اجتماعی عنوان کرد.
وی نظام مجوزی (و احراز هویت کاربران)، اقدامات سلبی: فیلترینگ (قانونی و غیرقانونی)، اقدامات قضایی و انتظامی، اقدامات ایجابی: یارانه، وام، زیر ساخت، نیم بها کردن خدمات اینترنت و خود کنترلی پلتفرم‌ها (هوش مصنوعی، نیروی انسانی، گزارش کاربران) را روش‌های کنترل پلتفرم‌ها در ایران دانست.
در ادامه این نشست محسن فینی‎زاده مدیر موسسه پژوهشی بتا درباره روش‌های کنترل محتوا در پلتفرها گفت: بخش نخست کنترل محتوا در پلتفرم‌ها قوانینی است که بر روی پلتفرم‌ها تعریف شده و به کاربر دیکته می‌کند که چگونه رفتار کند و بخش دوم قوانین و مقرراتی است که ما ]به عنوان حاکمیت[ برای مدیریت و کنترل محتوا در پلتفرم‌ها تعریف می‌کنیم.
وی تاثیر اعمال قوانین بر بستر پلتفرم‌ها را از تجربیات موفق در مدیریت پلتفرم‌ها خواند و افزود: به نظر می‌رسد کشور عربستان به جای سرکوب و برخورد با کاربران، با خرید سهام پلتفرم‌های بزرگ جهان خواسته‌ها، اهداف و برنامه‌هایش را بر بستر فضای مجازی اعمال و کاربران را مدیریت و کنترل می‌کند.
فینی‎زاده استفاده از هوش مصنوعی را در کنترل پلتفرم‌ها مفید دانست و گفت: هوش مصنوعی از جایی چیزی نمی‌آورد بلکه باید به آن آموزش داد، بعد از آن به صورت خودکار سیستم محتوا را پیگیری می‌کند که این مورد در بررسی داده‌های بزرگ بسیار مفید است.
وی با انتقاد از وضع قوانین و مقررات کشور در حوزه پلتفرم‌ها تصریح کرد: قواعد و قوانین بدون شناخت از پلتفرم‌ها در کشور ما وضع می‌شوند و این نشان از آن دارد که قانونگذاران ما شناخت و سوادی در حوزه پلتفرم‌ها ندارند و به قوانین نگاه صفر تا صدی می‌کنند.
فینی‎زاده با ارائه تصویر جامعی از پلتفرهای پرنفوذ در ایران گفت: فیلتر پیام‌رسان‌ها و پلتفرهای خارجی باعث کوچ کاربران از آنها به پیام‌رسان‌ها و پلتفرهای داخلی نشد و فقط مسیر دسترسی به آنها را از طریق چند اپلیکیشن دیگر طولانی کرد.
وی تصریح کرد: واقعیت این است که با تمام محدودیت‌های موجود در برخی از پلتفرهای خارجی مثل واتس‌آپ، اما باز هم از آن‌ها استفاده می‌شود و این نشان می‌دهد که جدای از بحث کیفیت باید انگاره‌های ذهنی ما بین پلتفرم‌های داخلی و خارجی بازنگری شود و باید بیشتر به مصرف کاربر داخلی توجه کنیم.
فینی‌زاده با تاکید بر اینکه بهترین پلتفرم‌های داخلی بیش از هفت میلیون نفر کاربر ندارند گفت: به نظر می‌رسد برخی پلتفرم‌های خارجی درک خوبی از کاربر دارند، چیزی که ما نداریم.
بنا بر این گزارش سیدعلی علوی مدیر مسئول پلت‌فرم آخرین خبر نیز در نشست مدیریت و کنترل محتوا در پلتفرم‌های اجتماعی با تاکید بر لزوم مدیریت و کنترل محتوا در پلتفرم‌ها، قوانین حاکم را باعث عقب افتادگی پلتفرم‌های داخلی نسبت به نمونه‌های خارجی آن‌ها دانست.
وی با بیان اینکه یک زمانی اگر تمدن‌ها کنار آب‌ها بودند حالا تمدن‌ها کنار دکل‌ها هستند تصریح کرد: اگر از این زاویه موضوع را ببینیم واقعیت‌ها را بهتر می‌پذیریم و به نظر می‌رسد بخشی از فیلترها، بستن‌ها، تبلیغ اپلیکیشن‌های خاص در برنامه‌های تلویزیونی و کارهایی از این دست از عدم فهم جامعه شبکه‌ای و پیام‌رسان‌ها نشأت می‌گیرد.
علوی همسان‌سازی شرایط فعالیت رسانه‌های داخلی با رسانه‌های خارجی و رفع محدودیت‌ها برای پلتفرم‌های داخلی را در بهبود وضعیت رسانه‌های داخلی موثر عنوان کرد.
وی با اشاره به اینکه ما همیشه به دلیل پیش‌فرض‌ها یک گام از رسانه‌های خارجی عقب هستیم، تصریح کرد: در موضوع مرجع رسانه، قوانین فعلی، رسانه‌های داخلی را محدود می‌کند و عملاً کاربران را به سمت پلتفرم‌های خارجی سوق می‌دهد. همزمان که ما درگیر پالایش اطلاعات هستیم کاربران فضای مجازی خبرهای‌شان را با سرعت بسیار بیشتری از پلتفرم‌های خارجی دریافت می‌کنند، نظر می‌گذارند و در این مسیر این پلتفرم‌های داخلی هستند که متضرر می‌شوند.
مدیرمسئول نخستین پلتفرم خبری ایرانی با اشاره به تجربه موفق همراهی با رسانه‌های داخلی در پوشش خبرهای مربوط به تجمع اصفهان برای آب، خاطرنشان کرد: طبیعتا این رسانه‌های داخلی هستند که مسئولیت اجتماعی دارند و قوانین و منافع داخلی و اکوسیستم را بهتر رعایت می‌کنند.
وی با بیان اینکه پلتفرم‌های برتر جهان در تکنولوژی، ابزارها، تکنیک‌ها، الگوریتم‌ها و دانش حوزه پردازش فاصله‌های قابل توجهی با ما داشته و بسیار از ما جلوتر هستند افزود: در حال حاضر مزیت ما در تولید محتوا است نه دانش فنی.
علوی با تاکید بر لزوم فعالیت جدی رسانه‌های سنتی بر بستر پلتفرم‌ها گفت: رسانه‌ها با توجه به توان تولید محتوا باید خود را با فعالیت در بستر رسانه‌های جدید به روز کنند.
مدیر مسئول آخرین خبر با بیان اینکه ما باید پلتفرم‌های بزرگ داخلی خود را به جهان عرضه کنیم خاطر نشان کرد: ما از فقر فهمی و دانشی و فهم موضوع در حوزه جامعه شبکه‌ای رنج می‌بریم که این مهم خود را در مقابل پلتفرم‌ها نشان می‌دهد.
بنا بر این گزارش نشست “مدیریت و کنترل محتوا در پلتفرم‌های اجتماعی” نخستین نشست از سلسله نشست‌های علمی در حوزه فضای مجازی است که به همت موسسه توسعه فرهنگ و هنر در محیط مجازی و با همکاری پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سه‌شنبه شب‌‌ هر هفته بر بستر پلتفرم‌های اسکای روم و کلاب‌هاوس برگزار می‌شود.

 

 

می توانید متن این گفت و گو را در وبسایت مرکز توسعه فرهنگ و هنر در اینجا بخوانید.